Carmen - Georges Bizet | spektakl

Carmen - Georges Bizet | spektakl

Opera w 4 aktach
Libretto: Henry Meilhac i Ludovic Halévy wg Prospera Mérimée
Prapremiera: Paryż, 3 III 1875
Premiera polska: Warszawa, 1882

Spektakl w oryginalnej wersji językowej z polskimi napisami
Czas trwania: 3 godz.

^{fot. M. Grotowski}

Carmen" należy dziś do najpopularniejszych dzieł w światowym repertuarze operowym. W pierwszej wersji ujęta była w formę zbliżoną do opery komicznej, gdzie fragmenty śpiewane przeplatały się w niej z partiami mówionymi. Fakt ten, według ówczesnego zwyczaju, zamykał jej drogę na scenę Wielkiej Opery paryskiej, premiera odbyć się więc musiała w Operze Komicznej. Uczęszczająca tam publiczność gustowała raczej w lekkich, zabawnych komediach muzycznych i nie w smak jej było tragiczne zakończenie dzieła Bizeta - oto jeden z powodów chłodnego przyjęcia "Carmen". Ważniejszą jednak przyczyną niechętnego początkowo stosunku publiczności i krytyków było śmiałe nowatorstwo treści. Bizet przełamał bowiem niepisaną tradycję nakazującą czerpać tematy do oper ze świata mitów i legend lub też z dawnych epok historycznych i z życia tzw. "wyższych sfer". W miejsce konwencjonalnych, częstokroć pełnych sztucznego patosu postaci bohaterów wprowadził na sceną operową żywych, współczesnych ludzi - żołnierzy, przemytników i robotnice z fabryki cygar. (Kierunek ten, którego naczelną ideą było dążenie do ukazania w operze życiowej prawdy zamiast nierealnych, fantastycznych wydarzeń, miał 20 lat później pod nazwą weryzmu zatriumfować w twórczości Leoncavalla, Mascagniego i Pucciniego).

^{fot. M. Grotowski}

Z czasem jednak niezwykła barwność muzyki, jej żywiołowy temperament i swoisty "hiszpański" egzotyzm, kunsztowność i elegancja faktury, blask i efektowność, w połączeniu ze znakomitym librettem odniosły zdecydowane zwycięstwo. Muzyka "Carmen" zawiera najlepsze cechy stylu opery francuskiej, jakkolwiek nie jest pozbawiona także wpływów włoskich. Na podkreślenie zasługuje usamodzielnienie partii orkiestrowej, z rzadka tylko schodzącej do roli akompaniamentu, oraz zastosowanie interwałów gamy cygańskiej w temacie Carmen. Od strony konstrukcji zachowuje opera Bizeta w zasadzie tradycyjną budowę "numerową".

(Na podstawie "Przewodnika operowego" J. Kańskiego)