Cerkiew św. Cyryla i Metodego we Wrocławiu
ul. św. Jadwigi 14, 50-266 Wrocław
| Nazwa: | Cerkiew św. Cyryla i Metodego we Wrocławiu |
| Adres: | ul. św. Jadwigi 14, 50-266 Wrocław |
| Kontakt: |
Cerkiew św. Cyryla i Metodego we Wrocławiu
Historia obiektu;
Obecna Å›wiÄ…tynia powstaÅ‚a na miejscu Å›redniowiecznej kaplicy bÅ‚ogosÅ‚awionego Józefa, Joachima, Natalii i Adriana. Kaplica zostaÅ‚a zburzona w XVII w.
W latach 1686-1690 wybudowano wg planów Zygmunta Lindera jednonawowy barokowy koÅ›cióÅ‚ pod wezwaniem Å›w. Jakuba ApostoÅ‚a. KoÅ›cióÅ‚ odznaczaÅ‚ siÄ™ bogata elewacja frontowÄ…, w tym bogato rzeźbionymi drzwiami wejÅ›ciowymi, oraz ozdobnÄ… wieżyczkÄ… sygnaturkÄ… na dachu a także piÄ™knym wystrojem wnÄ™trza.
fot. wikipedia
Jako jedyny koÅ›cióÅ‚ we WrocÅ‚awiu, posiadaÅ‚ w tympanonie na fasadzie dwugÅ‚owego cesarskiego orÅ‚a - który przetrwaÅ‚ do dziÅ›. UwagÄ™ zwracaÅ‚y Å›redniowieczny Krucyfiks z 1322 r., drewniana figura Piety z poczÄ…tku XV w., oÅ‚tarze boczne z 1701 r., oraz cenny obraz przedstawiajÄ…cy Å›w. Józefa, pÄ™dzla MichaÅ‚a Willmana z 1680 r.
Do roku 1810 koÅ›cióÅ‚ byÅ‚ w posiadaniu sióstr Augustynianek majÄ…cych obok swój klasztor który zostaÅ‚ zamieniony w latach 1810-1909 na katolickie seminarium nauczycielskie. W 1810 r. w wyniku sekularyzacji dóbr koÅ›cielnych koÅ›cióÅ‚ utraciÅ‚ poważnÄ… część wyposażenia.
W 1852 r. zostaÅ‚ odrestaurowany i otrzymaÅ‚ nowe wezwanie - Å›w. Anny. W latach 1919-1921 sÅ‚użyÅ‚ jako Å›wiÄ…tynia dla zamieszkaÅ‚ej we WrocÅ‚awiu Polonii. NastÄ™pnie koÅ›cióÅ‚ przekazano Starokatolikom, i prawdopodobnie peÅ‚niÅ‚ funkcjÄ™ tytularnej katedry biskupiej. IstniejÄ… przekazy, o zÅ‚ożeniu w Å›wiÄ…tyni w roku 1941, kilku ciaÅ‚ pomordowanych polskich oficerów w Katyniu, w drodze do Berlina, celem przeprowadzenia ekspertyz.
W 1945 roku w czasie przygotowaÅ„ do obrony WrocÅ‚awia, koÅ›cióÅ‚ zostaÅ‚ wypeÅ‚niony ok. 500 000 książek, rÄ™kopisów, starodruków, przeniesionymi przez wojsko niemieckie ze znajdujÄ…cej siÄ™ vis a vis, Królewskiej Biblioteki Uniwersyteckiej w której ulokowaÅ‚o siÄ™ dowództwo "Festung Breslau"- Twierdzy WrocÅ‚aw. KsiÄ™gozbiór zÅ‚ożony w koÅ›ciele spÅ‚onÄ…Å‚ wraz z caÅ‚ym wyposażeniem wnÄ™trza Å›wiÄ…tyni dnia 11 maja 1945 roku .
W 1948 r. wypalone mury koÅ›cioÅ‚a i w części ocalaÅ‚e sklepienia nakryto dachem bez zrekonstruowania wieżyczki. W stanie tak zabezpieczonej ruiny, dnia 10 czerwca 1970 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków we WrocÅ‚awiu, przekazaÅ‚ Å›wiÄ…tyniÄ™ Polskiemu Autokefalicznemu KoÅ›cioÅ‚owi PrawosÅ‚awnemu do odbudowy.
Po odgruzowaniu wnÄ™trza, od 1971 r. rozpoczÄ™to systematycznÄ… odbudowÄ™. Zrekonstruowano w caÅ‚oÅ›ci kamienne obramowania okien, elewacje i elementy architektonicznego wystroju wnÄ™trza. UzupeÅ‚niono ponad 30% sklepienia a caÅ‚e sklepienie wzmocniono betonowym pÅ‚aszczem. Dobudowano nowÄ… zakrystiÄ™. Zbudowano nowe schody na emporÄ™ chóru .
Od połowy 1973 r. obiekt pełni funkcję drugiej świątyni prawosławnej we Wrocławiu, obok cerkwi katedralnej przy ulicy św. Mikołaja 40. W odbudowanym przedsionku w prowizorycznie urządzonej kaplicy dnia 17 VI 1973 r. odprawiono pierwszą Liturgię św.
Od wrzeÅ›nia 1976 r. nabożeÅ„stwa odprawiane sÄ… w gÅ‚ównej nawie.
W końcu lat 70-tych, obrębie obiektu odkryto zasypaną gruzem podziemną kryptę częściowo też zalaną wodą.
Po usuniÄ™ciu kilkudziesiÄ™ciu metrów szeÅ›ciennych gruzu, osuszono wnÄ™trze, wykonano posadzkÄ™, otynkowano sklepienie i urzÄ…dzono w krypcie maÅ‚Ä… kaplice - cerkiew, pod wezwaniem Å›w. wileÅ„skich mÄ™czenników: Jana, Antoniego i Eustachego - gdzie znajdujÄ… siÄ™ czÄ…steczki ich relikwii, podarowane do tej wÅ‚aÅ›nie kaplicy przez MetropolitÄ™ Wilna i caÅ‚ej Litwy- Chryzostoma, w roku 2003.
Ikonostas w tej kaplicy, wykonany jest w stylu greckim, ołtarz-prestoł, z czerwonego granitu. Pierwsze wyposażenie kaplicy zostało całkowicie zniszczone w wyniku powodzi w roku1997. W kaplicy tej sprawowane są nabożeństwa podczas Wlk. Postu, sakrament chrztu i nabożeństwa żałobne.
Należy wspomnieć, iż wÅ‚aÅ›nie ta krypta jest także miejscem spoczywania Å›p. mniszek wraz ze swoimi przeoryszami, i ofiar oblężenia WrocÅ‚awia, którzy tam siÄ™ chronili i zgin
ęli.
Na sklepieniach górnej cerkwi uwagÄ™ zwracajÄ… freski malowane w 1976 r. w stylu bizantyjskim. Autorem projektu fresków jest prof. Adam Stalony- DobrzaÅ„ski z ASP w Krakowie. Sklepienie apsydy i boczne Å›ciany cerkwi oczekujÄ… na dalszÄ… kontynuacjÄ™ fresków.
JesieniÄ… 1991 r. ikonopisiec Siergiusz Tretinnkow z MiÅ„ska na BiaÅ‚orusi, podjÄ…Å‚ siÄ™ "rozpisania" fresków na Å›cianach bocznych. Postacie Å›wiÄ™tych namalowane we wnÄ™kach poniżej okien na Å›cianie poÅ‚udniowej zostaÅ‚y wykonane wg projektu o. Zenona z Monasteru Pskowsko- Peczorskiego, rÄ™kÄ… Siergiusza. Niestety, Å›mierć mÅ‚odego ikonopiscy, przerwaÅ‚a prace. ( Ikonopisiec Sergiusz, spoczÄ…Å‚ na GrabiszyÅ„skim cmentarzu we WrocÅ‚awiu. )
Latem 1991 r. grupa mÅ‚odych artystów z Ukrainy z Instytutu Sztuki we Lwowie dokonaÅ‚a odrestaurowania ( pozÅ‚ocenia ) ikonostasu i innych detali wystroju wnÄ™trza. W koÅ„cu 1991 r. w trzech oknach absydy wstawiono witraże wykonane we Lwowie. Bogurodzica- "Znamienie- Oranta" i ArchanioÅ‚owie MichaÅ‚ i Gabriel. W roku 1995 przybyÅ‚ jeszcze jeden witraż, przedstawiajÄ…cy Å›ww. Cyryla i Metodego, oraz Å›ww. Benedykta z Nursji i Maksyma Gorlickiego.
DominujÄ…cy w wyposażeniu cerkwi ikonostas, przywieziono w stanie zdewastowania i poważnych uszkodzeÅ„ ( barku detali, bez ikon i rzeźbionych ornamentów ) ze zdewastowanej cerkwi w Strwiążyku./ koÅ‚o Ustrzyk Dln.
fot. stona cerkwi
Przekazany z depozytu Wojewódzkiego Konserwatora zabytków w Rzeszowie i ocalony od caÅ‚kowitego zniszczenia ikonostas, poddano pieczoÅ‚owitej restauracji. Domalowano też nowe ikony, autorstwa Dymitra Pargaczewskiego z Paryża- 1984r.
W swiÄ…tyni wyróżnia siÄ™ duża kopia CzÄ™stochowskiej Ikony Bogurodzicy / ikonograf- Sotyris Pantopulos- ASP Kraków przy wspóÅ‚udziale prof. A. Stalony- DobrzyÅ„skiego./ Na uwagÄ™ zasÅ‚uguje Ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa- Golgota, przywieziona z Kodnia, gdzie po dÅ‚ugich staraniach odzyskano jÄ… z klasztoru oo.Oblatów. Pierwotnie pochodziÅ‚a z fundowanej przez Sapiehów cerkwi Å›w. Ducha / obecnie koÅ›cióÅ‚/ w Kodniu./n Bugiem.
PozostaÅ‚e wyposażenie cerkwi jest w wiÄ™kszoÅ›ci pochodzenia wspóÅ‚czesnego.
Na chórze znajduje siÄ™ salka katechetyczna, która sÅ‚uży także jako miejsce spotkaÅ„, prelekcji, choinki dla dzieci.11 wrzeÅ›nia 1993 r. J.E. KsiÄ…dz Arcybiskup Jeremiasz dokonaÅ‚ poÅ›wiÄ™cenia staÅ‚ego kamiennego oÅ‚tarza - PrestoÅ‚u. Podczas aktu konsekracji WÅ‚adyka Arcybiskup, zÅ‚ożyÅ‚ w nim relikwie Å›w. Tarasjusza patriarchy Konstantynopola / VIII w./
ZewnÄ™trzna frontowa fasada koÅ›cioÅ‚a bardzo ucierpiaÅ‚a podczas dziaÅ‚aÅ„ wojennych w 1945 r. zdjÄ™te z nich fasady rzeźby z piaskowca przedstawiajÄ…ce Å›w. AnnÄ™ i Å›w. JadwigÄ™ w stanie poważnego zniszczenia, oczekujÄ… w depozycie miejskiego konserwatora zabytków na rekonstrukcjÄ™.
Cerkiew znajduje siÄ™ na szlaku zwiedzania Ostrowa Piaskowego i Tumskiego - kolebki miasta WrocÅ‚awia, przez co jest licznie odwiedzana przez zwiedzajÄ…cych i turystów. W Å›wiÄ…tyni można nabyć literaturÄ™ cerkiewnÄ…, dewocjonalia, fonografiÄ™, czasopisma w jÄ™zyku ukraiÅ„skim i buÅ‚garskim. W pritworze- przedsionku cerkwi, ma miejsce staÅ‚a ekspozycja plansz przedstawiajÄ…cych apostolska misjÄ™ wÅ›ród SÅ‚owian Å›w. Braci Cyryla i Metodego.