Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu
ul. Åšwidnicka 26
| Nazwa: | Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu |
| Adres: | ul. Åšwidnicka 26 |
KoÅ›cióÅ‚ Bożego CiaÅ‚a we WrocÅ‚awiu
KoÅ›cióÅ‚ Bożego CiaÅ‚a we WrocÅ‚awiu - koÅ›cióÅ‚ byÅ‚ego klasztoru joannitów, poÅ‚ożony przy dzisiejszej ulicy Åšwidnickiej nr 26.
Joannici, sprowadzeni na ÅšlÄ…sk w XII wieku, otrzymali dobra w pobliżu WrocÅ‚awia, m.in. we wsi (dziÅ› osiedlu) Gaj na poÅ‚udnie od miasta, w XIII wieku: z 1273 pochodzÄ… zapiski o zakupie ziemi w sÄ…siedztwie kurii joannitów przez mieszczanina Henryka, syna Herdana.
W roku 1320 wspomina siÄ™ już koÅ›cióÅ‚ (zamiennie - kaplicÄ™) pod wezwaniem Bożego CiaÅ‚a (Corpus Christi), w 1351 wzmiankowano koÅ›cióÅ‚ szpitalny Joannitów. W 1369 wybudowano krużgankowe poÅ‚Ä…czenie koÅ›cioÅ‚a ze znajdujÄ…cÄ… siÄ™ po przeciwnej stronie ul. Åšwidnickiej komandoriÄ… zakonu.
WspóÅ‚czesna gotycka bryÅ‚a koÅ›cioÅ‚a z czerwonej cegÅ‚y pochodzi z pierwszej poÅ‚owy XV wieku. KoÅ›cióÅ‚, poÅ‚ożony przy murach miejskich i przy jednym z gÅ‚ównych bastionów fortyfikacji miejskich przy Bramie Åšwidnickiej stanowiÅ‚ też obiekt o znaczeniu strategicznym (niektóre, nieistniejÄ…ce już dziÅ›, wieżyczki tego koÅ›cioÅ‚a sÅ‚użyÅ‚y bezpoÅ›rednio celom obronnym), co zresztÄ… w jego historii odbiÅ‚o siÄ™ kilkakrotnie bardzo boleÅ›nie.
W nastÄ™pnych dziesiÄ™cioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany; w 1700 przeksztaÅ‚cono jego wnÄ™trze w duchu baroku. 21 czerwca 1749 - podczas eksplozji baszty prochowej nieopodal skrzyżowania dzisiejszej ul. WÅ‚odkowica z KrupniczÄ…, odlegÅ‚ej o okoÅ‚o póÅ‚ kilometra - mocno ucierpiaÅ‚. Od 1758 do 1763 (podczas wojny siedmioletniej) sÅ‚użyÅ‚ jako magazyn zbożowy. Pomimo późniejszych kosztownych remontów, zostaÅ‚ ponownie zajÄ™ty i zdewastowany przez obroÅ„ców miasta - najpierw w latach 1778-1790, później w obliczu nadciÄ…gajÄ…cych wojsk napoleoÅ„skich w 1805-1806. Remont z 1810 roku pochÅ‚onÄ…Å‚ blisko sześć tysiÄ™cy talarów, ale już w 1813 znów zaczÄ…Å‚ sÅ‚użyć wojsku jako schronienie dla jeÅ„ców wojennych i jako szpital.
W 1826 koÅ›cióÅ‚ przejęło paÅ„stwo pruskie i w tym też czasie rozebrano przejÅ›cie nad ul. ÅšwidnickÄ…. Od lat 30. XIX wieku datujÄ… siÄ™ kolejne remonty i naprawy koÅ›cioÅ‚a, które trwaÅ‚y blisko póÅ‚ wieku. W miÄ™dzyczasie, 18 czerwca 1874, uderzenie pioruna uszkodziÅ‚o zachodni szczyt budynku.
W 1875 powstaÅ‚a neogotycka kruchta, a od 1875 do 1920 koÅ›cióÅ‚ sÅ‚użyÅ‚ starokatolikom.
Od 1 kwietnia 1921 koÅ›cióÅ‚ ponownie ma rangÄ™ katolickiej Å›wiÄ…tyni parafialnej. Kolejne remonty przeprowadzono w niej w latach 1927-1929, a nastÄ™pnie w 1935-1937.
Oblężenie Festung Breslau na poczÄ…tku 1945 roku spowodowaÅ‚o zniszczenia koÅ›cioÅ‚a szacowane na 75%; pisaÅ‚ o nich w swych dziennikach ksiÄ…dz Paul Peikert pod datami 11 lutego, 17 lutego, 4 marca; okoÅ‚o 10 marca koÅ›cióÅ‚ byÅ‚ już tak zniszczony, że jego proboszcz musiaÅ‚ zaprzestać odprawiania nabożeÅ„stw w samej Å›wiÄ…tynii i przeniósÅ‚ je do budynku obecnej plebanii. Niemiecki proboszcz opuÅ›ciÅ‚ Å›wiÄ…tyniÄ™ dopiero w 1946 r. wraz z ostatnimi wysiedlanymi parafianami.
Po wojnie, tymczasowo nakryty dachem, odbudowy doczekał się dopiero w latach 1955-1962 pod kierunkiem J. Rozpędowskiego, a następnie, w kolejnym etapie 1967-1970 - E. Małachowicza.
KoÅ›cióÅ‚ jest budowlÄ… gotyckÄ…, bazylikowÄ…, z trzema nawami, jednÄ… z trzech najwiÄ™kszych piÄ™tnastowiecznych w mieÅ›cie (obok koÅ›cioÅ‚a Å›w. Barbary (dziÅ› cerkiew Narodzenia PrzenajÅ›wiÄ™tszej Bogurodzicy) i klasztoru bernardynów (dziÅ› Muzeum Architektury).
DÅ‚ugość wynosi 39 m, szerokość 25 m, a wysokość murów nawy gÅ‚ównej - 27 m. Nawa gÅ‚ówna, o wysokoÅ›ci 22,6 m, bez wydzielonego przestrzennie prezbiterium jest piÄ™cioprzÄ™sÅ‚owa i zamkniÄ™ta trójbocznie, boczne nawy zakoÅ„czone sÄ… prostopadÅ‚ymi murami. ZewnÄ™trzna powierzchnia Å›cian naw bocznych zlicowana jest z obrysem przypór, dziÄ™ki czemu sÄ… one gÅ‚adkie. Równie gÅ‚adka elewacja zachodnia zdobiona jest smukÅ‚ym ostroÅ‚ukowym oknem oraz ceramicznym szczytem ze sterczynami i pÅ‚ycinami, podobnym do szczytu na koÅ›ciele Å›w. Wojciecha. Wysokość frontonu zachodniego bez krzyża wynosi 37 m. Neogotycka kruchta nawiÄ…zuje do form tej elewacji. CaÅ‚ość bryÅ‚y koÅ›cioÅ‚a sprawia wrażenie prostej i zdyscyplinowanej.
KoÅ›cióÅ‚ nie ma i nigdy nie miaÅ‚ gÅ‚ównej wieży, co jest rzadkie dla koÅ›cioÅ‚ów gotyckich, ale wymagane przez ówczesnÄ… reguÅ‚Ä™ rycerskiego zakonu joannitów - zakon ten kÅ‚adÅ‚ nacisk na Å›luby ubóstwa, a wieża w Å›redniowieczu byÅ‚a oznakÄ… dominacji.