Kościół i klasztor dominikanów pw. św. Wojciecha
Pl. Dominikański 2, 50-159 Wrocław
| Nazwa: | Kościół i klasztor dominikanów pw. św. Wojciecha |
| Adres: | Pl. Dominikański 2, 50-159 Wrocław |
| Kontakt: | tel. +48 71 344 66 31 www.wroclaw.dominikanie.pl |
KoÅ›cióÅ‚ i klasztor dominikanów pw. Å›w. Wojciecha
KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Wojciecha, niem. Adalbertkirche, we WrocÅ‚awiu przy pl. DominikaÅ„skim na Starym MieÅ›cie - jeden z najwiÄ™kszych i najstarszych koÅ›cioÅ‚ów gotyckich miasta.
Historia
Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romaÅ„ski koÅ›cióÅ‚, ufundowany być może przez BogusÅ‚awa, brata Piotra WÅ‚osta, powstaÅ‚ na poczÄ…tku XII wieku i zostaÅ‚ poÅ›wiÄ™cony w 1112 Å›wiÄ™temu Wojciechowi przez biskupa Å»yrosÅ‚awa I. ByÅ‚ to pierwszy koÅ›cióÅ‚ na lewym brzegu Odry powstaÅ‚y w czasach jeszcze przed lokacjÄ… miasta (przy skrzyżowaniu gÅ‚ównych dróg handlowych znajdowaÅ‚o siÄ™ tu przedlokacyjne osiedle). Na mocy postanowienia papieża Eugeniusza III z 19 października 1148 koÅ›cióÅ‚ Å›w. Wojciecha zostaÅ‚ przekazany augustianom z Sobótki, równolegle peÅ‚niÄ…c funkcjÄ™ koÅ›cioÅ‚a parafialnego, zaÅ› 17 kwietnia 1226 sprowadzonym z Krakowa dominikanom. W tym czasie rozbudowano koÅ›cióÅ‚ od wschodu o późnoromaÅ„skie prezbiterium. W czasie najazdu mongolskiego w 1241 zasÅ‚użyÅ‚ siÄ™ dominikaÅ„ski przeor CzesÅ‚aw Odrowąż, później uznany za bÅ‚ogosÅ‚awionego patrona miasta. Podczas tego najazdu zniszczony zostaÅ‚ zarówno sam koÅ›cióÅ‚, zaÅ‚ożony przez bÅ‚. CzesÅ‚awa klasztor, jak i prawdopodobnie caÅ‚e lewobrzeżne miasto.
OkoÅ‚o 1250 rozpoczÄ™to odbudowÄ™ koÅ›cioÅ‚a, już w stylu gotyckim, jako jednonawowy budynek z transeptem. W 1270 ukoÅ„czono korpus koÅ›cioÅ‚a, w 1359 ukoÅ„czono wieżę, w poczÄ…tku XIV w. zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe, wielobocznie zamkniÄ™te prezbiterium, zaÅ› przed 1487 koÅ›cióÅ‚ ponownie powiÄ™kszono, przedÅ‚użajÄ…c nawÄ™ o jedno przÄ™sÅ‚o od zachodu oraz podwyższajÄ…c mury o prawie siedem metrów. ZachodniÄ… elewacjÄ™ ozdobiono wydatnym ceramicznym szczytem, który staÅ‚ siÄ™ wzorem dla analogicznych form na koÅ›ciele Å›w. Doroty oraz koÅ›cioÅ‚a Bożego CiaÅ‚a. Uszkodzony heÅ‚m koÅ›cioÅ‚a zostaÅ‚ przebudowany, zakoÅ„czono go formÄ… renesansowÄ…. W latach 1715-1730 powstaÅ‚a barokowa kaplica bÅ‚ogosÅ‚awionego CzesÅ‚awa.
Po sekularyzacji zakonu w 1810 koÅ›cióÅ‚ przeksztaÅ‚cono w parafialny, zaÅ› zabudowania klasztorne, użytkowane jako magazyn, wyburzono w 1900, pozostawiajÄ…c tylko refektarz, który nakryty dachem mansardowym stanowi obecnie osobny budynek. W czasie II wojny Å›wiatowej koÅ›cióÅ‚ zostaÅ‚ silnie zniszczony. Pierwszy etap odbudowy pod kierunkiem Jerzego Rzepeckiego miaÅ‚ miejsce w latach 1953-1955. W latach 70. XXw. Maria Teresa Reklewska zaprojektowaÅ‚a dla koÅ›cioÅ‚a nowe witraże, zrealizowane w latach 1981-1982. RekonstrukcjÄ™ uwieÅ„czyÅ‚a odbudowa heÅ‚mu w formach wzorowanych na gotyku przez Edmunda MaÅ‚achowicza.
W maju 1999 roku zaleceniem ówczesnego prowincjaÅ‚a dominikanów o. Macieja ZiÄ™by zniesiono parafiÄ™ Å›w. Wojciecha. ParafiÄ™ podzielono miÄ™dzy dwa koÅ›cioÅ‚y: część parafii leżącÄ… na zachód od ul. Dworcowej do koÅ›cioÅ‚a Bożego CiaÅ‚a, natomiast na wschód od Dworcowej do koÅ›cioÅ‚a Å›w. Maurycego. Wraz ze zniesieniem parafii Å›w. Wojciecha z WrocÅ‚awia wyjechaÅ‚y siostry dominikanki, które niegdyÅ› posiadaÅ‚y wielki klasztor przy obecnej ulicy Purkyniego.
Aktualnie trwa budowa nowych budynków klasztornych wedÅ‚ug projektu Macieja MaÅ‚achowicza. W 2008 roku rozpoczÄ™to budowÄ™ nowego kutego ogrodzenia oraz tynkowanie nowej części klasztoru.
W koÅ›ciele od 1959 znajduje siÄ™ obraz Matki Bożej PodkamieÅ„skiej z dawnego klasztoru dominikanów w Podkamieniu na dzisiejszej Ukrainie.