Ostrów Tumski
| Nazwa: | Kościół św. Krzyża |
| Adres: | Ostrów Tumski |
KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Krzyża
KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Krzyża - jeden z nielicznych w Europie gotyckich koÅ›cioÅ‚ów dwupoziomowych. PiÄ™kna, bogato rozczÅ‚onkowana bryÅ‚a koÅ›cioÅ‚a i skomplikowane, dziewiÄ™ciopolowe sklepienia naw bocznych górnego koÅ›cioÅ‚a czyniÄ… z niego perłę architektury gotyckiej. W prezbiterium górnego koÅ›cioÅ‚a znajdowaÅ‚ siÄ™ niegdyÅ› nagrobek fundatora, ksiÄ™cia Henryka IV Prawego (obecnie we wrocÅ‚awskim Muzeum Narodowym), najwspanialszy przykÅ‚ad kompozycji nagrobnej z okresu Å›redniowiecza. TumbÄ™ zdobiÄ… postacie opÅ‚akujÄ…ce ksiÄ™cia, a na pÅ‚ycie wierzchniej przedstawiony zostaÅ‚ on sam w rycerskiej zbroi, z tarczÄ… i mieczem w dÅ‚oniach. KoÅ›cióÅ‚ ufundowany zostaÅ‚ 11 stycznia 1288 r. na pamiÄ…tkÄ™ zakoÅ„czenia konfliktu ksiÄ™cia z biskupem Tomaszem II (1270-1292). W latach 1502-1538 scholastykiem kolegiaty Å›wiÄ™tokrzyskiej byÅ‚ MikoÅ‚aj Kopernik. W czasie wojny trzydziestoletniej koÅ›cióÅ‚ sprofanowany zostaÅ‚ przez stacjonujÄ…ce na Ostrowie Tumskim wojska szwedzko-brandemburskie. W dolnym koÅ›ciele urzÄ…dzono wówczas stajniÄ™. W czasie II wojny Å›wiatowej komendant twierdzy planowaÅ‚ natomiast urzÄ…dzenie w dolnym koÅ›ciele bunkra dowództwa.