Muzeum Archidiecezjalne

pl. Katedralny 16, 50-329 Wrocław


Nazwa:Muzeum Archidiecezjalne
Adres:

pl. Katedralny 16, 50-329 Wrocław

Kontakt:

tel. +48 71 327 11 78 | muzeum@pft.wroc.pl

Muzeum Archidiecezjalne


Ostrów Tumski we Wrocławiu należy do jednego z piękniejszych i chętnie odwiedzanych zakątków miasta. Ta, bowiem najstarsza część grodu, stanowi nie tylko swoistą oazę ciszy i spokoju, lecz także rzadki i niepowtarzalny zespół budowli zabytkowych, o wysokiej randze artystycznej i historycznej. Na Wyspie Tumskiej, przemawia każdy kamień i cegła. Potwierdza to dobitnie gotycka katedra z XIV wieku, na której widać do dziś czytelne ślady wielowiekowej, nierzadko burzliwej przeszłości, która była udziałem całego Śląska. Zrozumiały jest, przeto fakt, że właśnie w tej części miasta zlokalizowano siedzibę Muzeum Archidiecezjalnego, które można nazwać bez większej przesady przybytkiem bezcennych pamiątek minionej przeszłości. Jako jedna z najstarszych placówek tego typu w Polsce, Wrocławskie Muzeum Archidiecezjalne wyróżnia się pośród innych tym, że posiada wyjątkowo bogaty zbiór zabytków gotyckich. Okoliczności powstania tej placówki, podobnie jak i jej zbiory, są nietypowe tym samym zasługują na bliższe poznanie.

Na szczególniejszą uwagę wśród zabytków zasługują:

  1. przedmioty z epoki neolitu, epoki brązu i żelaza znalezione na terenie Śląska takie jak. siekierki, groty, szpile, garnki, miseczki b) mumie egipskie z IV wieku przed Chrystusem, tablice gliniane z pismem klinowym, zabytki starochrześcijański: - płaskorzeźby z Damaszku, lampki oliwne i ampułki św. Menasa z III wieku.

  2. figura romańska św. Jana Chrzciciela z 1160 roku, chrzcielnice z XIII i XIV wieku, płyty nagrobne kanonika Mikołaja z Oławy ( + 14711, gotyckie zworniki, kapitele i maszkarony z katedry wrocławskiej, alabastrowa figurka dziewczynki z XVI wieku oraz tarcze herbowe z X V I I wiek u.

  3. rzeźby drewniane - płaskorzeźby ze scenami z życia Najświętszej Maryl Panny i Chrystusa z 1350 roku, Chrystus zmartwychwstały z 1380 roku. Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Katarzyną, św. Dorotą r 15(1 roku. Opłakiwanie Chrystusa z 1506, grupa pięknych Madonn z Xl i XV wieku, kilka tryptyków z końca XV wieku, predelle ołtarzowe, z których wyróżnia sil rzeźbiona rodzina Najświętszej Maryi Panny z 1503 roku i ścibcie św. Jana Chrzciciela z poci. XVI wieku, zespół Piet z najstarszą "zapłakaną" z XIV wieku, gotycki krucyfiks z XIV wieku oraz szereg figur świętych Pańskich z XV i XVI wieku.

  4. malarstwo - dziedzina ta szczególnie bogato ilustrowana przez malarstwo tablicowe i tryptykowe, reprezentowana jest przez wiele cennych obrazów, m.in.: Chrystus w tłoczni z 1486 roku, 2 skrzydła tryptykowe z postaciami świętych z XV wieku, mąż Boleści z 1520 roku i św. Rodzina -- odznaczające siłę znacznym wpływem Cranacha, skrzydła z ołtarza katedralnego r żywotem św. Jana Chrzciciela, malowane przez Bartłomieja Fichtenbergera w 1591 roku, Opłakiwanie Chrystusa - malowidło Jana Effenbergera z 1507, Zaśnięcie Najświętszej Maryji Panny z Wielowsi, mal. z XV wieku, Tron Łaski z pocz. XVII wieku. Bogato reprezentowana- jest także grafika, w której wyróżnia sil kolekcja miedziorytów i płyt miedziorytniczych z XVIII wieku, wykonanych przez Strachowskich.

  5. złotnictwo - w dziale tym wyróżnić moim kielichu mszalne, cyboria, monstrancje, tacki, ampułki, krzyże, relikwiarze i lampiony. Do najciekawszych zaliczyć można: pacyfikał z 1374 roki.d. kielich mszalny z Muszkowie z 1400 roku, dwa kielichy barokowe z 1620 i 1634 roku, kilka monstrancji cylindryczno-wieżyczkowych z XV i XVI wieku oraz monstrancje barokowe z XVlII wieku, relikwiarz z kościoła św. Krzyża, zawierający w barokowej oprawie korzeń w formie krzyża znaleziony podczas budowy planowanej kolegiatv św. Bartłomieja, dwa berła kanoniczne z 1506 i 1520 roku z polskimi herbami, kubek księcia biskupa Ferdynanda Wazy.

  6. tkaniny - fragmenty szat liturgicznych z 1250 r. zwane szatami św. Jadwigi, bogato haftowany ornat z Głogowa z 1520 r_. wiśniowv ornat jedwabny pochodzenia włoskiego z XVI w., kilka ornatów pochodzenia francuskiego z jedwabiu, brokatu, plusrc~ złotolitego i adamaszku z XVII i XVIII wieku.

  7. różne -najstarszy dzwon w Polsce "Swiętosław'' z 1300 r., gotycka szafa archiwalna Jana Paszkowica z 1455 r. Tu także przechowywana jest "Księga Henrykowska" zawierająca pierwszy zapis w języku polskim z 1270 r., dzban cynowy Bractwa Najśw. Maryji Panny z Paczkowa, z grawerowanym wizerunkiem Madonny z 1586 r., piękny puchar szklany Bractwa Altarzystów z pierwszej połowy XVIII w., skrzynie pancerne, krzyże nagrobne kute w metalu i cały szereg innych bezcennych pamiątek.

 

Wystawy stałe:

  1. Sztuka starożytna – naczynia etruskie; mumie; ampułki św. Menasa, lampki oliwne od IX w. przed Chr. do III w. po Chr.

  2. Rzeźba, malarstwo, rzemiosło artystyczne i tkaniny od XIV-XVIII w.

Oprócz ekspozycji stałych, Muzeum organizuje także wystawy czasowe, nawiązujące do ważniejszych wydarzeń kościelnych, narodowych, czy kulturalnych

  1. Historia muzeum

Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu to jedna z najstarszych placówek tego typu w Polsce. Spośród innych muzeów wyróżnia się tym, że posiada bogaty, a przy tym rzadki zbiór zabytków, dzięki którym można je nazwać, bez większej przesady, przybytkiem bezcennych pamiątek minionej przeszłości. Specjalnością zbioru jest zespół zabytków starożytnych i gotyckich, a więc z czasów piastowskich Śląska. Okoliczności powstania tej placówki, podobnie jak i jej zbiory, są nietypowe i tym samym zasługują na bliższe poznanie

Początki muzeum kościelnego we Wrocławiu

Pierwsza myśl o powołaniu do życia Muzeum Diecezjalnego - przemianowanego później na Muzeum Archidiecezjalne - zrodziła się w związku z ogromnymi zniszczeniami znacznej części przedmiotów zabytkowych wycofanych z kultu religijnego podczas brutalnie przeprowadzanej sekularyzacji klasztorów śląskich w 1810 roku, bądź też nasilonej przebudowy kościołów pod koniec XIX wieku, do których nie pasowało wyposażenie z dawnych zabytkowych, nierzadko drewnianych świątyń. Wiele bezcennych przedmiotów powędrowało wówczas na strychy lub do piwnic. Najczęściej jednak palono je, aby według przyjętej już wcześniej zasady "świętość się nie poniewierała". Aby zapobiec tej dewastacji, władze kościelne diecezji wrocławskiej wydały w 1896 roku polecenie skatalogowania oraz zebrania z terenów Śląska wszystkich przedmiotów o wartości artystycznej lub historycznej, wycofanych z kultu i zgromadzenia ich we Wrocławiu. Prace te powierzono  ks. dr. Józefowi Jungnitzowi. On też wystarał się o odpowiednie pomieszczenia w gmachu archiwalno-bibliotecznym, w których zdeponował wyselekcjonowane przez siebie obiekty zabytkowe. Z czasem zorganizowano tu pierwszą wystawę, którą udostępniono społeczeństwu wrocławskiemu w 1903 roku. Do celów ekspozycyjnych wykorzystano przede wszystkim piękną gotycką salę pobiblioteczną w budynku kapitulnym z 1520 roku oraz niektóre pomieszczenia neogotyckiego gmachu archiwalno-bibliotecznego z 1898 roku. Miała to być tymczasowa siedziba powstającego muzeum kościelnego.

Zabezpieczanie zbiorów w czasie wojen światowych

Wybuch pierwszej wojny światowej i obawa działań frontowych w mieście, skłoniły dyrektora muzeum do zabezpieczenia zbiorów. W związku z tym najcenniejsze przedmioty zapakowano do czterech ogromnych skrzyń i wywieziono, wraz z archiwaliami, do Hildesheim. Zbiory  te powróciły do Wrocławia w 1918 roku w stanie nienaruszonym.
W tym samym roku zmarł pierwszy dyrektor muzeum ks. Jungnitz, k erownictwo nad archiwum i muzeum objął ks. Alfons Nowack (+ 1942), który musiał niejako od nowa uporządkować poszczególne zbiory. W tym celu wykorzystał pierwotne pomieszczenia, przesuwając na dalszy plan organizację muzeum w nowym wydaniu (muzeum pozostało aż do 1942 roku w tych samych pomieszczeniach, które zagospodarowano w fazie początkowej). Pewnym rozwiązaniem miało być nowo zorganizowane, w 1938 roku muzeum w letniej rezydencji biskupów w Janowej Górze, ale w trakcie prac nadano mu zupełnie inny charakter niż ten, jaki posiadało muzeum wrocławskie.
Następcą ks. Nowacka, który przepracował w muzeum 22 lata, został w 1940 roku ks. dr Kurt Engelbert. Jemu to przypadło w udziale przygotowanie zbiorów muzealnych do kolejnej ewakuacji w 1942 roku. Tym razem spakowane w specjalne skrzynie przedmioty zabytkowe zabezpieczono w kilku miejscowościach na terenie Śląska. Niestety drugi exodus okazał się dla zbiorów muzealnych mniej łaskawy, gdyż część przedmiotów zabytkowych dostała się w niepowołane ręce, inne uległy zniszczeniu lub rozproszeniu. Zginęły wówczas przepiękne obrazy Łukasza Cranacha "Madonna" z Kolegiaty Głogowskiej oraz "Madonna pod jodłami" z Katedry Wrocławskiej, unikalne zbiory numizmatyczne oraz kilka średniowiecznych tryptyków i rzeźb. Poważnemu zniszczeniu uległ również budynek muzealny.

Odbudowa muzeum i rewindykacja zbiorów po 1945 rok

Po zakończeniu działań wojennych, w niezmiernie trudnych warunkach rozpoczęto odbudowę budynku muzealnego, a także rewindykację poszczególnych obiektów, będących w posiadaniu szeregu instytucji i osób prywatnych. Brak transportu i ludzi bardzo poważnie utrudniał tę akcję. Praktycznie do dziś nie została ona zakończona, a wiele spośród tych "zgub" stanowi najznakomitsze ozdoby w galeriach państwowych. Częstym argumentem, żeby nie oddawać zagarniętych zbiorów, byto wskazanie na fakt skromnego pomieszezenia Muzeum Archidiecezjalnego, dosłownie wciśniętego w archiwum i bibliotekę. Starania zaś o zwrot kościelnych budynków, w których można było urządzić wspaniałą ekspozycję muzealną, pozostawały bez odpowiedzi.
Dzięki wytężonej pracy nielicznego personelu zatrudnionego w muzeum w latach powojennych, odczyszczono i zakonserwowano te przedmioty, które zdołano ocalić i rewindykować, by jak najszybciej włączyć je do ekspozycji. Uroczystego otwarcia Muzeum dla zwiedzających w nowej rzeczywistości powojennej dokonano 16 lipca 1947 roku, w związku z urządzoną we Wrocławiu Wystawą Ziem Odzyskanych. Dyrektorem restytuowanego Muzeum był przez krótki czas (1948-1950) znany historyk sztuki
ks. dr Piotr Śledziewski, a po nim (1951-1956) dr Włodzimierz Lenkiewicz. Najdłużej tę funkcję pełnił ks. bp prof. Wincenty Urban - sufragan wrocławski (+ 1983). Jemu aż trzykrotnie powierzano stanowisko dyrektora Muzeum po 1946 roku obok spełnianego przez 38 lat kierownictwa Archiwum i Biblioteki Kapitulnej. Wzorem swych poprzedników zarządzających Muzeum wydał on w 1975 roku bardzo staranny informator i katalog zbiorów muzealnych. Kontynuację katalogu od tamtego czasu prowadzi ks. dr Józef Pater.
Wobec ogromnych trudności lokalowych, władze kościelne zamierzały przenieść placówkę muzealną najpierw do odbudowanego kościoła św. Krzyża, zwłaszcza większe rzeźby, malarstwo tablicowe i tryptyki, a w kościele dolnym św. Bartłomieja postanowiły urządzić mauzoleum Piastów wrocławskich. Ostatecznie tryptyki znalazły skromne schronienie w odbudowanym w 1966 roku kościele Matki Boskiej na Piasku. Później siedzibą muzealną miał być odbudowany pałac biskupów wrocławskich, który ostatecznie zabrały władze państwowe i urządziły w nim Instytut Niskich Temperatur. Zwrócony w 1990 roku pałac stanowi obecnie siedzibę Papieskiego Fakultetu Teologicznego. Zabiegano również bezskutecznie o zwrot budynków kapitulnych przy ul Katedralnej 7 i 9, które władze państwowe zwróciły Kurii Metropolitalnej dopiero w 1996 roku w stanie całkowitego zniszczenia. W jednym z nich, po częściowym remoncie, mieści się obecnie sekretariat 46 Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego, drugi natomiast, bardziej zniszczony, musi być poddany generalnemu remontowi.
W 1984 roku w ramach działalności Muzeum Archidiecezjalnego, powołano do istnienia Galerię Współczesnej Sztuki Religijnej przy kościele św. Marcina, zwaną krótko "Galerią na Ostrowie", w której oprócz wystaw organizowano również spotkania autorskie, wykłady i prelekcje. Była ona solą w oku Urzędu do Spraw Wyznań i dla służb bezpieczeństwa, gdyż preferowała myśl niezależną autorów wyraźnie lekceważących urzędowego cenzora.

Remonty i reorganizacja w czasach najnowszych

Po zmianach społeczno-politycznych w 1989 roku samoistnie zakończyła swój żywot. Kilkuletnie funkcjonowanie tej galerii nie rozwiązywało jednak podstawowych problemów muzealnych. W związku z tym należało szukać dodatkowych pomieszczeń w zajmowanym budynku przy ul. Kanoniej -12, podobnie jak dla celów archiwalnych, wykorzystano w 1985 roku poddasze i część piwnic na magazyny i pracownię konserwatorską. W latach 1986-1989 założono we wszystkich salach ekspozycyjnych nową instalację elektryczną i punkty oświetleniowe, system alarmowy, założono też w niektórych pomieszczeniach kamery kontrolne i głośniki oraz odmalowano wszystkie wnętrza. Przy tej okazji uporządkowano w 1991 roku poszczególne wystawy pod względem chronologicznym i rzeczowym. Część eksponowanych obiektów, które wystawia się w ramach wystaw tematycznych, przeniesiono do magazynu.
W związku ze zmianami społeczno-politycznymi, władze miejskie w 1989 roku zwróciły Kurii Metropolitalnej budynek pokapitulny z 1756 roku przy pl. Katedralnym 16, z przeznaczeniem na cele muzealne. "Zwrot" ten okazał się jednak w pełnym znaczeniu tego słowa "zabytkową ruiną", w której poza spękanymi murami zewnętrznymi należało wymienić wszystko. Jedynie poparcie księdza kardynała Henryka Gulbinowicza oraz konkretna pomoc materialna Kurii Metropolitalnej, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, kilku firm, Sióstr Pasterek ze Świętej Katarzyny, Sióstr Sercanek z Wrocławia i osób prywatnych sprawiły, że w 1992 roku przystąpiono do prac remontowych. W dniu 21 kwietnia 1994 roku, w odbudowanym budynku otwarto wystawę pt. "Św. Jadwiga z Andechs, polsko-niemiecka święta", zorganizowaną przez Wolne Państwo Bawarii i Archidiecezję Wrocławską. Położenie odbudowanego gmachu, który kardynał Henryk Gulbinowicz przekazał oficjalnie 30 sierpnia 1994 roku na cele wyłącznie muzealne sprawia, że skarbnica muzealna jest bardziej widoczna i dostępna. Wystarczy wspomnieć, że w ciągu trzech miesięcy jadwiżańską wystawę zwiedziło ok. 12 tys. osób. Drugie tyle zwiedziło od września do grudnia kolejną wystawę okresową: "Wystawę ikon" i dotychczasowe wystawy stałe. Te ostatnie prezentują się niezwykle bogato, gdyż obejmują rzeźbę, malarstwo artystyczne i tkaniny od XIX do XVIII wieku.

  1. Wykłady, koncerty i wydawnictwa

Corocznie przewija się przez sale muzealne 15 do 20 tysięcy osób, głównie młodziej szkolna i akademicka oraz słuchacze kursów przewodnickich, dla których organizowane są wykłady z zakresu historii Kościoła i sztuki sakralnej. Od kilku lat w sali gotyckiej odbywają się kilka razy do roku koncerty wrocławskich zespołów instrumentalno-wokalnych w cyklu "Muzyka wśród zabytków". W murach Muzeum Archidiecezjalnego mają również swoje doroczne spotkania przewodnicy miejscy i terenowi zrzeszeni w Federacji Przewodników PTTK, nad którymi opiekę duchową od 1989 r. sprawuje ks. dr Józef Pater. Celem usprawnienia pracy dydaktyczno-oświatowej w muzeum, szczególnie w grupach studenckich i przewodnickich, ksiądz kardynał przekazał dodatkowo w użytkowanie muzeum piękny kapitularz, mieszczący się na parterze budynku z 1520 r.

Staraniem Muzeum Archidiecezjalnego ukazują się od 1987 r. katolickie kalendarze ścienne, katalogi wystaw i ulotki reklarmowe. W 1990 r. ukazało się polskie tłumaczenie słynnej "Księgi Henrykowskiej", aprobowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej dla bibliotek szkolnych, a w rok później wydanie jubileuszowe tejże księgi. z faksymile tekstu rękopiśmiennego, z drukowanym tekstem łacińskim i polskim tłumaczeniem oraz obszernym komentarzem. W 1991 r. pojawiły się "Kościoły Wrocławia" autorstwa Zygmunta Antkowiaka. W muzeum przygotowano także do druku polskie tłumaczenie żywota Sw. Jadwigi "Vita major" z 1353 r., z bogatym zestawem ilustracji średniowiecznych, książeczkę "Święta Jadwiga w sztuce śląskiej", wydaną przez Dolnośląskie Towarzystwo Kulturalne w 1994 r. oraz "Złotnictwo śląskie", Wrocław 1995, jako pokłosie VII sesji z cyklu "Sztuka użytkowa na Śląsku", która z udziałem licznych uczestników z całej Polski odbyła się w murach muzealnych 7 X 1993 r., z okazji zaś 46 Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego muzeum wydało również wielokartkowy kalendarz katolicki na 1997 r. z bogatym zestawem ilustracji prezentujących ciekawe przykłady złotnictwa śląskiego. znajdującym się w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego. Ponadto w muzeum przygotowano kilkanaście interesujących i pouczających programów radiowo-telewizyjnych, dotyczących zarówno zabytków sakralnych, jak również uroczystości i świąt kościelnych. W bieżącym 1998 roku. Muzeum Archidiecezjalne obchodzi swój jubileusz stulecia, jako jedno z nielicznych, które zachowało historyczną ciągłość w swym charakterze i działalności. W jubileusz ten wchodzi z bogatym dorobkiem. Marzeniem dyrekcji pozostaje jednak wciąż wydanie z prawdziwego zdarzenia katalogu zbiorów tej bogatej i niepowtarzalnej w swym charakterze skarbnicy dzieł sztuki.


Godziny otwarcia: 
poniedziałek nieczynne
wtorek - niedziela 9.00 - 15.00
wstęp 5 zł / 10 zł


Nadchodzące wydarzenia

09:00 02.01-29.12 Art Sztuka starożytna | wystawa stała
09:00 02.01-29.12 Art Sztuka średniowieczna | wystawa ...
09:00 05.12-29.12 Art Madonna pod jodłami i Sztuka now...



Dodaj do:

Mapa




Komentarze


eclerus@gmail.com, IP 5.9.136.252
2013-08-28 09:09:52

Dear Colleagues, I'm Péter Ekler PhD, librarian (National Széchényi Library, Old and Rare Books, Budapest, Hungary). Excuse me for disturbing you. I would like to get some information about the following person: Oseven, Heinrich (Oseuein, Heinrich - Oswein, Heinrich - Oszeweyn, Heinrich, ?-1516) According to the CERL-Thesaurus, he was: - wahrscheinl. aus Schwaben; - 1488 Kanoniker am Kreuzstift in Breslau (=Wrocl'aw) ; - Dekan von Groß-Glogau (=Glogów); - ca. 1494 Studium in Padua (Italy) mit Augustinus Moravus Olomucensis; - 1501 Kanoniker am Dom in Breslau Could you give me, please, any details about him? Thank you very muyh for your help. Yours sincerely Péter Ekler Hungary National Széchényi Library Old and Rare Books Budapest



Dodaj komentarz

Nick:
Treść:
 

© 2008 - 2013 - Punkt Informacji Kulturalnej - Wszelkie Prawa Zastrzeżone
Projekt i Wykonanie: BetterSite.pl, Utrzymanie i Rozwój: Stermedia
email marketing