Borys Godunow - Modest Musorgski | spektakl

Borys Godunow - Modest Musorgski | spektakl

"Borys Godunow" to jedno z dzieł muzycznych o szczególnym dla historii muzyki znaczeniu. Zajmuje ono miejsce wyjątkowe zarówno w całej muzyce rosyjskiej, jak i też w twórczości samego Musorgskiego. Przedstawia niezwykle wysoką wartość tak pod względem muzycznym, jak i dramatycznym; wywarło wpływ na całą estetykę gatunku operowego, choć jednocześnie nie zdołało służyć za wzór samemu kompozytorowi, bowiem próba stworzenie drugiego dzieła o podobnym charakterze - Chowańszczyzny - nie została uwieńczona pełnym powodzeniem.

Jeszcze jednym paradoksem jest fakt, że "Borys Godunow" zachowuje tradycyjne, ulubione przez XIX-wieczną arystokrację i burżuazję formy grand opera, a jednocześnie spełnia postulaty najbardziej postępowych krytyków i teoretyków sztuki ówczesnej Rosji, z Czernyszewskim na czele, zwalczających ideę "sztuki dla sztuki", żądających jej związania z życiem i problemami społecznymi.

Jest to więc dzieło rdzennie rosyjskie - odzwierciedla znakomicie różnorodne prądy i kierunki nurtujące w tym okresie inteligencję rosyjską. W oparciu o poemat Puszkina stworzył Musorgski 7 scen operowych malujących wyraziście tragedię rosyjskiego ludu oraz polityczną anarchię, a na tym tle - osobisty dramat cara Borysa. Pod względem dramatycznym sceny te jednak nie bardzo się ze sobą wiązały; główne postacie pojawiały się i znikały bezpowrotnie, ze szkodą dla rozwoju akcji. Poza tym w całej operze znajdowała się tylko jedna, i to uboczna rola kobieca. Dodawszy do tego muzyczne nowatorstwo i dość "rewolucyjny" miejscami charakter libretta, nietrudno zrozumieć, że Opera Musorgskiego wydała się władzą Carskiej Opery w Petersburgu nadto "nietypowa" i że w 1871 roku została odrzucona.

Kompozytor jednak nie zraził się, lecz w ciągu dwóch prawie lat opracował nową redakcję "Borysa Godunowa". Podzielił go na 4 akty z prologiem, dodał 2 pełne sceny ukazujące fałszywego Dymitra na polskim dworze wojewody Mniszcha, w związku z czym pojawiła się nowa partia kobieca w osobie Maryny, wprowadził ponadto szereg istotnych zmian. W nowej wersji "Borys Godunow" został wystawiony w Teatrze Maryjskim, przynosząc kompozytorowi ogromny sukces. Najbliżsi jednak przyjaciele Musorgskiego z grona Potężnej Gromadki nie mogli mu darować rozlicznych "nieprawidłowości" muzycznych, surowości harmonii i pozornego ubóstwa instrumentacji. Najbardziej denerwowało to Rimskiego-Korsakowa, mistrza orkiestracji i techniki kompozytorskiej, który chcąc przysłużyć się dziełu zmarłego przyjaciela, zinstrumentował na nowo poloneza z III aktu, potem scenę koronacyjną, a wreszcie sporządził kompletnie nową wersję całej opery, korygując i retuszując cały szereg momentów, jego zdaniem, wyraźnie słabych lub błędnych. Dziś jednak teatry operowe wystawiając "Borysa Godunowa" coraz częściej wracają do oryginalnej wersji Musorgskiego.

(na podstawie "Przewodnika operowego" Józefa Kańskiego)

Borys Godunow  - Janusz Monarcha**, Bogusław Szynalski*
Ksenia – Iwona Rutkowska, Anastazja Lipert
Fiodor – Sebastian Kaniuk*, Aleksander Zuchowicz
Niania – Barbara Bagińska, Aleksandra Lemiszka
Maryna Mniszchówna – Anna Bernacka, Evgenija Kuznetsova, Iryna Zhytynska
Kniaź Szujski – Łukasz Gaj, Paweł Wunder*, Aleksander Zuchowicz
Pimen – Damian Konieczek, Rafał Siwek*
Dymitr – Iwan Kit, Leonid Zakhozhaev**
Karczmarka – Anna Bernacka, Dorota Dutkowska, Iryna Zhytynska
Warłaam – Piotr Nowacki*, Bartosz Urbanowicz*, Piotr Wołosz
Misaił – Edward Kulczyk, Rafał Majzner, Aleksander Zuchowicz
Rangoni - Mariusz Godlewski*, Łukasz Rosiak
Jurodiwy - Andrzej Kalinin, Zygmunt Magiera*, Rafał Majzner
Szczełkałow –Jacek Jaskuła, Łukasz Rosiak, Tomasz Rudnicki
Mitiusza – Jarosław Bodakowski
Pristaw – Jarosław Bodakowski, Zbigniew Kryczka, Janusz Zawadzki
Bliżnij Bojarin – Łukasz Gaj, Rafał Majzner

* gościnnie
** gość specjalny